“Δεσποινίς Μαργαρίτα” του Ρομπέρτο Ατάιντε, σκηνοθεσία/δραματουργική επεξεργασία: Γιώργος Παπαπαύλου, πρωταγωνιστούν: Φρύνη Αγραφιώτη Σπανούδη, Αγγερού Κουλουλία, Νίκη Κουτελιέρη, Δημήτρα Λυγήρου, Λουκία Μεϊδάνη, Θάνος Ρούμπος, Βασίλης Τσιάκας.
Η κυρία Μαργαρίτα συστήνεται στους μαθητές της τάξης της. Ως δασκάλα Δημοτικού, οφείλει να είναι γλυκιά, ευγενική, τρυφερή και… απειλητική, επικίνδυνη, οργισμένη. Κάπου μεταξύ της σοβαρότητας και της τρέλας, η αλλόκοτη αυτή η γυναίκα που μοιάζει να αντικατοπτρίζει την επιτομή του “εκπαιδευτικού” συστήματος και της “νουθετικής” κοινωνίας, εκφράζει με λέξεις τα ανείπωτα και όλα όσα κρύβονται στην πραγματικότητα πίσω από τα πρέπει και τα μαθήματα και τον επαγγελματισμό του λειτουργήματος που ασκεί, ενδεχομένως και άθελά της.
Θύμα κι η ίδια του συστήματος που στηλιτεύει, αφήνεται σε μια παράδοση-ποταμό με μαθητές εμάς τους ίδιους, στα “θρανία” μας, να παρακολουθούμε την εσωτερική έκρηξη αυτής της γυναίκας και μαζί τη σταδιακή αποδόμηση της περσόνας της, σε στιγμές λυτρωτικού πόνου.
All time classic θεατρικό έργο, πολυαγαπημένο και πολυανεβασμένο, έκανε πρεμιέρα το 1973 στο Teatro Ipanema της ιδιαίτερης πατρίδας του συγγραφέα, το Ρίο Ντε Τζανέιρο και αμέσως σημείωσε μεγάλη επιτυχία. Η τόλμη του κειμένου και η οικουμενικότητα των ιδεών που πραγματεύεται του επέτρεψαν σύντομα να ανοίξει πανιά για τις σκηνές όλου του κόσμου, με τη Γαλλία να ανοίγει τον χορό το 1974 με την Αννί Ζιραρντό, την Εστέλ Πάρσονς στο Μπρόντγουέυ το 1977, την οποία σκηνοθέτησε ο ίδιος ο συγγραφέας, αλλά και τον Μιχάλη Κακογιάννη να το ανεβάζει για πρώτη φορά στην Ελλάδα το 1977 με πρωταγωνίστρια την Έλλη Λαμπέτη.
Αναρωτιόμουν στη διαδρομή για το θέατρο Αλκμήνη, πόσες “Μαργαρίτες” μπορεί να παρακολουθήσει ένας θεατής στη ζωή του αλλά και πόσο φρέσκο μπορεί να φανεί ξανά αυτό το τόσο προσφιλές σε θεατές και δημιουργούς έργο, ιδιαίτερα για κάποιον που το έχει ξαναδεί στο παρελθόν, είτε μία είτε περισσότερες φορές. Την απάντηση μου την έδωσε -χωρίς να γνωρίζει καν την ερώτηση- ο Γιώργος Παπαπαύλου, ο εμπνευστής της συγκεκριμένης παράστασης: μπορείς να έχεις δει όσες “Μαργαρίτες” φαντάζεσαι στη ζωή σου, όμως στη δική του εκδοχή είναι σαν να ανακαλύπτεις ένα νέο έργο από την αρχή.
Όχι απλά είναι σύγχρονο, όχι μόνο προάγει τη διαχρονικότητα και την οικουμενικότητα του κειμένου του Ρομπέρτο Ατάιντε -το οποίο καίτοι έχει συντομεύσει κατά πολύ, το σέβεται εις βάθος και ουσία- αλλά κατορθώνει να το καταστήσει relevant, όπως λέμε στα Κάτω Πατήσια, προσδίδοντάς του μια φωνή σημερινή αλλά ουδόλως εφήμερη. Αριθμητικά δε, κατορθώνει να προσθέσει στις “Μαργαρίτες” που κάποιος έχει ήδη παρακολουθήσει όχι ακόμα μία, αλλά επτά!
Στην εκδοχή του Γιώργου Παπαπαύλου, η “Δεσποινίς Μαργαρίτα” συνυπάρχει με εναλλακτικές εκδοχές της ως σύμβολο εξουσίας, πόνου και καταπίεσης, ανεξαρτήτως όψης, φύλου και μορφής, καθώς ο λόγος της διασπείρεται σε αναρίθμητες τάξεις, πόλεις, σχολεία και εκπαιδευτικά ιδρύματα και συντονισμένος μετατρέπεται σε οργή, κραυγή και επιτομή της χειραγώγησης γενιών και γενιών εύπλαστων μαθητών.
Έχει μια εγγενή διαστροφή και ταυτόχρονα μια διαρκή απειλή η πολυδιάσπαση της Δεσποινίδος Μαργαρίτας στη σκηνή του Αλκμήνη, καθώς η εμπνευσμένη προσέγγιση του οραματιστή σκηνοθέτη κρατά τα απαραίτητα μέρη του κειμένου και τα πολλαπλασιάζει επί επτά, σε κάτι που μοιάζει με σπαρακτικό μονόλογο και την ίδια στιγμή με τρομακτικό χορό τραγωδίας, όταν οι δικές του “Μαργαρίτες” ξεχύνονται σαν αγέλη έτοιμη να κατασπαράξει παιδικές ψυχές και μαζί λεγεώνα δαιμόνων.
Αν υπάρχει να θαυμάσεις κάτι επιπλέον αυτό είναι το χιούμορ που ο Γιώργος Παπαπαύλου ουδόλως φοβάται να εντάξει στην αφήγηση, το οποίο και χρησιμοποιεί ως ακραιφνές σχόλιο και κριτική, ενόσω -κι αυτό είναι το πιο τρομακτικό- εντείνει την εφιαλτική υπόσταση της παράστασης. Άρτια δομημένες οι μουσικές επιλογές του ίδιου του σκηνοθέτη που επιμελήθηκε και τα εξαιρετικά κοστούμια όπως και οι φωτισμοί της Κατερίνας Σαλταούρα που προσδίδουν βάθος και συναισθηματική σαγήνη που εναλλάσσονται με την τραγικότητα της μοναξιάς αυτής της τόσο ταλαιπωρημένης, σκληρής και δυστυχισμένης γυναίκας, η οποία έχει καταστήσει σκοπό της ζωής της να μεταλαμπαδεύσει τη δυστυχία της και στα παιδιά που καλείται να διδάξει.
Εξαιρετικές όλες μαζί και κάθε μία ξεχωριστά οι “Μαργαρίτες” που σπαράζουν και εκρήγνυνται επί σκηνής, καθώς οι επτά εξαιρετικοί νεαροί ηθοποιοί πάλλονται στον ρυθμό που προτάσσουν το κείμενο και η σκηνοθεσία, με αξιοθαύμαστη ακρίβεια ως ενιαίο σύνολο που διασπάται στα τεμαχισμένα μέλη του για να ενωθεί ξανά με άλλη μορφή. Εύσημα μόνο μπορώ να δώσω σε όλους για τη σκηνική παρουσία, την εκφορά του λόγου και τη σωματικότητα της ερμηνείας τους που περνά ακόμα και από το βλέμμα.
Θα μου επιτρέψετε μία ειδική αναφορά στον Θάνο Ρούμπο, ο οποίος μένει αξέχαστος. Εξαιρετικό το κάστινγκ, εξαιρετική και η διδασκαλία του συνόλου, σε μια έξοχη παράσταση-έκπληξη, η οποία εύχομαι να επαναληφθεί και την επόμενη σαιζόν ώστε να την απολαύσετε όσοι δεν προλάβατε τώρα.
• Θέατρο Αλκμήνη – Σκηνή Centro – Αλκμήνης 8-12, Γκάζι
Παραστάσεις: Δευτέρα-Τρίτη στις 21:15
Leave A Reply