Αν ζητήσεις από έναν ξένο τουρίστα να σου πει τρεις λέξεις που του θυμίζουν Ελλάδα, οι δύο πρώτες θα είναι ήλιος και θάλασσα. Η τρίτη; Σίγουρα Greek Salad.
Η χωριάτικη σαλάτα είναι το απόλυτο σύμβολο του ελληνικού καλοκαιριού. Κι όμως, πίσω από αυτό το απλό, πεντανόστιμο πιάτο κρύβεται μια ιστορία γεμάτη ανατροπές, οικονομικά τεχνάσματα και μια καταγωγή που δεν είναι τόσο… «χωριάτικη» όσο νομίζουμε!
Αν ταξιδεύαμε πίσω στον χρόνο, στην εποχή του Κολοκοτρώνη και ζητούσαμε μια χωριάτικη σαλάτα, οι πρόγονοί μας θα μας κοιτούσαν με απορία. Ο λόγος; Η ντομάτα δεν υπήρχε στην Ελλάδα!
Η ντομάτα εφτασε στην Ευρώπη από τη Νότια Αμερική. Στην Ελλάδα εισήχθη μόλις το 1818 από Καπουτσίνους μοναχούς στην Αθήνα, οι οποίοι την καλλιεργούσαν στις αυλές τους ως καλλωπιστικό φυτό. Ενώ αντίθετα με την ντομάτα, το κρεμμύδι και το αγγούρι καλλιεργούνταν στην περιοχή της Μεσογείου από την αρχαιότητα.
Η εικόνα μιας οικογένειας που μοιράζεται μια μεγάλη σαλάτα στη μέση του τραπεζιού είναι σχετικά πρόσφατη. Στην ελληνική ύπαιθρο, οι αγρότες δεν ανακάτευαν τα λαχανικά σε μπολ. Το μεσημεριανό τους στο χωράφι ήταν απλό: ένα κομμάτι ψωμί, ένα κρεμμύδι, μια ντομάτα (την οποία καθάριζαν με τον σουγιά και της έριχναν αλάτι) και ένα κομμάτι τυρί. Όλα καταναλώνονταν ξεχωριστά, ως αυτόνομες μπουκιές.
Η χωριάτικη σαλάτα, με τη μορφή που τη γνωρίζουμε σήμερα, γεννήθηκε στα στενά της Πλάκας τη δεκαετία του 1960. Και η αιτία δεν ήταν μια γαστρονομική έμπνευση, αλλά η κρατική διατίμηση! Εκείνη την εποχή, το κράτος επέβαλλε ανώτατη επιτρεπόμενη τιμή (διατίμηση) στις απλές σαλάτες (π.χ. σκέτη ντομάτα ή αγγουροντομάτα) για να προστατεύσει τους καταναλωτές από την αισχροκέρδεια.
Οι ιδιοκτήτες των εστιατορίων στην Αθήνα, βλέποντας το μεγάλο κύμα των τουριστών, ήθελαν να αυξήσουν τις τιμές και τα κέρδη τους, αλλά ο νόμος τους σταματούσε. Τότε, σκέφτηκαν ένα πανέξυπνο παραθυράκι: Πήραν την απλή αγγουροντομάτα, πρόσθεσαν από πάνω ένα ολόκληρο κομμάτι φέτας, ελιές και πιπεριές και την ονόμασαν Χωριάτικη Σαλάτα.
Καθώς το πιάτο περιείχε πλέον τυρί, θεωρούνταν σύνθετο γεύμα και ξέφευγε από τη λίστα της κρατικής διατίμησης. Οι εστιάτορες μπορούσαν πλέον να τη χρεώνουν όσο ήθελαν.
Αυτό που ξεκίνησε ως ένα εμπορικό κόλπο για να παρακαμφθεί ο νόμος, αποδείχθηκε μια γαστρονομική ιδιοφυΐα. Οι ξένοι τουρίστες ενθουσιάστηκαν με τον συνδυασμό της δροσερής ντομάτας με την αλμυρή φέτα και το αγνό ελαιόλαδο.
Επιστρέφοντας στις χώρες τους, άρχισαν να την αναζητούν μανιωδώς. Μέσα σε λίγα χρόνια, η χωριάτικη σαλάτα δικαίωσε το όνομά της, επέστρεψε στην επαρχία ως η απόλυτη ελληνική παράδοση και κατέκτησε τον κόσμο.
Leave A Reply