“Ο Χριστός ξανασταυρώνεται”, από το βιβλίο του Νίκου Καζαντζάκη, διασκευή-σκηνοθεσία: Μάνος Καρατζογιάννης, πρωταγωνιστούν: Ηλέκτρα Γεννατά, Βαγγέλης Ζάπας, Μάνος Καρατζογιάννης, Πάνος Κούλης, Έλενα Μαυρίδου, Σπύρος Μαραγκουδάκης, Μιχαήλ-Εφραίμ Τσουμπός, Κώστας Φαλελάκης, Πολύκαρπος Φιλιππίδης, Θανάσης Χαλκιάς, Στράτος Χρήστου.
Το εμβληματικό μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη παρουσιάζεται σε μια νέα θεατρική διασκευή στη σκηνή του θεάτρου Σταθμός, με την υπογραφή του Μάνου Καρατζογιάννη, ο οποίος επιτελεί αναμφισβήτητα άθλο. Κατ’ αρχάς, η διασκευή του μεγάλου από κάθε άποψη μυθιστορήματος, με τους πολυάριθμους χαρακτήρες και την πυκνή πλοκή τόσο της κεντρικής ιστορίας όσο και των περιφερειακών αφηγήσεων απαιτεί κότσια, θεατρική γνώση, αντίληψη και πνευματική καλλιέργεια.
Ο Μάνος Καρατζογιάννης αποδεικνύεται κάτοχος των ανωτέρω, καθώς επιτυγχάνει να μείνει πιστός και να αναδείξει τις ύψιστες ιδέες του βιβλίου συγγράφοντας ένα πρωτότυπο θεατρικό έργο συγκεκριμένης αντίληψης και δομής, επιλέγοντας σοφά τους χαρακτήρες και τις αφηγηματικές ενότητες που θα διατηρήσει, προσδίδοντάς τους ισάξια ένταση και ανάδειξη.
Η μαγκιά της συγκεκριμένης διασκευής είναι πως ναι μεν χρησιμοποιεί ως αφηγηματικό εργαλείο τον επιμερισμό της σε “κεφάλαια” -η εμφάνιση των τίτλων των οποίων αποτελεί μια πολύ γλυκιά αναφορά στο ίδιο το βιβλίο, ακόμα και από την επιλογή της γραμματοσειράς- τα οποία όμως εντάσσονται το ένα στο άλλο αρμονικά και ως μέρος του ταχύτατου ρυθμού που επιβάλλουν στην παράσταση.
Η αντιμετώπιση αυτή επιτρέπει στη σκηνοθετική ανάγνωση να ανασάνει και ταυτόχρονα υπογράφει τη θεατρικότητα του κειμένου, μακριά από ευκολίες των διαδοχικών ταμπλώ (βιβάν ή καθόλου) που κυριαρχούν στις θεατρικές διασκευές μυθιστορημάτων τα τελευταία χρόνια, ακόμα και σε μεγάλου μεγέθους παραγωγές, που μένουν σε μια ψυχρή από συναίσθημα επιφάνεια.
Ο “Χριστός ξανασταυρώνεται” στο θέατρο Σταθμός ως κληροδότημα των εννοιών του συγγραφέα, αρκούντως προσαρμοσμένος στην κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα του σήμερα και μαζί ως ένα πρωτότυπο θεατρικό κείμενο το οποίο μπορεί να αποτελέσει διαχρονικό σημείο αναφοράς των μελλοντικών παραγωγών.
Με τη διπλή του ιδιότητα ως συγγραφέας και σκηνοθέτης, είναι εμφανές πως ο Μάνος Καρατζογιάννης σκηνοθετούσε το έργο κατά τη συγγραφή του. Καθώς δε η καλλιέργειά του του επιτρέπει να αντιλαμβάνεται και να συνδυάζει τέχνες, ιδέες, ιστορία και πολιτισμό, σκηνοθετεί την παράσταση σε πολλαπλά επίπεδα όψης και ανάγνωσης.
Λαϊκό δρώμενο, βυζαντινή αγιογραφία, δημοτική παράδοση, θέατρο μέσα σε θέατρο και πολιτική καταγγελία συνυπάρχουν χωρίς να φαίνονται και χωρίς να φωνάζουν. Δεν ξέρω γιατί, αλλά σε όλη τη διάρκεια της παράστασης ένιωθα πως οι ήρωες τραγουδούσαν έναν δημοτικό σκοπό, γύρω από ένα τεράστιο τραπέζι, ενώ άλλες φορές ήταν σαν το βλέμμα μου να χάιδευε εικόνες βυζαντινές, θαμπές από τον χρόνο και τον καπνό των κεριών που καίνε αιώνες μπροστά τους, χωρίς ποτέ να πάψω να αντιλαμβάνομαι πως παρακολουθώ ένα θέατρο κλασικό και επίκαιρο συνάμα, σύγχρονο και με παλμό φρέσκο αλλά την ίδια στιγμή φιλικό προς το κοινό που τολμά να απευθυνθεί σε κάθε κοινό χωρίς να προδίδει τις προσδοκίες του.
Ο έτερος μεγάλος άθλος είναι η ίδια η παράσταση με των πολυμελή θίασο να κινείται με αρμονία μοναδική ενσαρκώνοντας διαφορετικούς ρόλους, με κάποιες από τις αλλαγές να διαδραματίζονται μπροστά στα μάτια του θεατή.
Το σκηνοθετικό όραμα του Μάνου Καρατζογιάννη παντρεύεται γλυκά με την κίνηση που διδάσκει η Ζωή Χατζηαντωνίου και με τη μουσική του Γιώργου Μαυρίδη, μεταμορφώνοντας τους ηθοποιούς στη σκηνή σε ζωντανό σύνολο που πάλλεται και αναπνέει, σαν σώμα ένα και σαν πυρήνας που απελευθερώνει άτομα και νετρόνια για να τα καλέσει μετά πίσω, έως ότου τα απελευθερώσει ξανά με άλλη όψη και φωνή.
Θα με συγχωρέσετε κι εσείς κι ο θίασος που δεν μπορώ να αναφερθώ σε κάθε έναν ξεχωριστά, επειδή αν το έκανα το κείμενο θα ξεπερνούσε σε διάρκεια την παράσταση. Ίσως, άλλωστε, και η ίδια η σκηνοθεσία να επιτάσσει αυτή τη συνολική ανάγνωση των ρόλων, αφού το κείμενο του συγγραφέα Μάνου Καρατζογιάννη δεν επιφυλάσσει διακρίσεις ανάμεσά τους.
Ταυτόχρονα – κι αυτό αποτελεί προσωπική μου εκτίμηση- ο σκηνοθέτης Μάνος Καρατζογιάννης αποφεύγει οποιαδήποτε ομοιότητα στην εμφάνιση του κάθε ρόλου με την επίσης εμβληματική τηλεοπτική διασκευή της ΕΡΤ, επιλέγοντας όψεις διαφορετικές, ειδικά στην περίπτωση του αξέχαστου Γερολαδά.
Εξαιρετικής ευφυίας και αισθητικής το σκηνικό της Ναταλίας Αστυπαλίτη και της Δήμητρας Σαρρή, η οποία συνυπογράφει και τα κοστούμια μαζί με την Βασιλική Σύρμα. Βυζαντινοί, πνευματικοί και πολύτιμοι οι φωτισμοί του Λάμπρου Παπούλια.
• Θέατρο Σταθμός – Βίκτωρος Ουγκώ 55, Μεταξουργείο
Παραστάσεις: Σάββατο στις 21:00, Κυριακή στις 18:00
Leave A Reply