to top

Είδαμε την παράσταση | Το όνειρο ενός γελοίου

Είδαμε την παράσταση | Το όνειρο ενός γελοίου
“Το όνειρο ενός γελοίου” του Φιόντορ Ντοστογιέφσκι, απόδοση-δραματουργία: Άρης Σερβετάλης, Έφη Μπίρμπα, σκηνοθεσία: Έφη Μπίρμπα, πρωταγωνιστούν: Άρης Σερβετάλης, Έφη Μπίρμπα
Ένας άνδρας περιδιαβαίνει τους δρόμους της Αγίας Πετρούπολης, αναμοχλεύοντας στο μυαλό του τη γελοιότητα της ίδιας του της ύπαρξης για να καταλήξει πως τίποτα δεν έχει πλέον νόημα στη ζωή του. Και είναι αυτή η συνειδητοποίηση που τον κάνει να αποφασίσει να βάλει τέρμα στη ζωή του, με ένα περίστροφο το οποίο είχε αγοράσει προ καιρού για αυτόν τον σκοπό. Η τυχαία συνάντησή του με ένα κοριτσάκι στον δρόμο, όμως, τον επηρεάζει συθέμελα και μόνος πλέον στο διαμέρισμά του, με το περίστροφο επάνω στο τραπέζι μπροστά του, βυθίζεται ξαφνικά στον ύπνο. Κι αρχίζει να ονειρεύεται… πως αυτοκτόνησε.
“Όποιος κι αν Είσαι, εάν όντως Υπάρχεις κι εάν υπάρχει οτιδήποτε πιο λογικό από ό,τι είναι τώρα να συμβεί, τότε Επίτρεψέ του να συμβεί κι εδώ. Αν όμως με Εκδικείσαι για την άφρονα αυτοκτονία μου, μέσα από την ασχήμια και την παράνοια αυτής εδώ της μετά θάνατον ζωής, τότε να Ξέρεις πως κανένα βασανιστήριο δεν μπορεί να συγκριθεί με την περιφρόνηση την οποία πάντοτε θα νιώθω σιωπηλά, κι ας περάσουν εκατομμύρια χρόνια μαρτυρίου”. Με αυτήν την προσευχή προς τον Έναν που κυβερνά τα πάντα, ο νεκρός στον ύπνο του άνδρας αφήνει τον κόσμο αυτό για να μεταβεί σε μια σφαίρα μετουσίωσης και αυτογνωσίας, καθώς γίνεται ένα με το σύμπαν και με τη δύναμη αυτή να μεταμορφώνεται κι εκείνος σε Κύριο άλλων κόσμων και ανθρώπων, καθώς ανέρχεται και μαζί βυθίζεται στην υπέρτατη ισχύ του που όμως τον διαφθείρει.
Ένα εξαιρετικό, πανανθρώπινο και βαθιά φιλοσοφικό -εντός της αφηγηματικής του απλότητας- κείμενο, μεταμορφώνεται σε ένα οπτικό ποίημα στη σκηνή του θεάτρου Κιβωτός, έτσι όπως ο Άρης Σερβετάλης και η Έφη Μπίρμπα μάς ταξιδεύουν στο όνειρο αυτού του γελοίου. Σε μια σκηνή μαγική (εικαστική εγκατάσταση-σχεδιασμός κοστουμιών: Έφη Μπίρμπα, σχεδιασμός φωτισμού: Γιώργος Καρβέλας) που μοιάζει να εξαϋλώνει τους τοίχους του θεάτρου και να μας ανοίγει τις πύλες ενός άλλου -κυριολεκτικά- κόσμου, κάπου εκεί ψηλά, η παράσταση παίζει με την πραγματικότητα, τον χρόνο και τις διαστάσεις, μεταμορφώνοντας έναν μονόλογο σε υπερπαραγωγή, δικαιολογώντας και το τελευταίο δευτερόλεπτο του χρόνου που ο θεατής καλείται να προσφέρει ώστε να παρακολουθήσει αυτό το ταξίδι στην ανθρώπινη αυθυπαρξία και μαζί στο μεγαλειώδες τίποτα της ύπαρξής μας. “Το όνειρο ενός γελοίου” συγκρούεται με την παροδικότητα και την αιωνιότητα του Ανθρώπου, όπου ο καθένας εξ ημών είναι και ένας εν δυνάμει μικρός θεός που καθοδηγεί, τιμωρεί, προδίδει και ξεγελά τα δημιουργήματά του.
Θεοί είμαστε όλοι στο σύμπαν που εμείς δημιουργούμε, θεός και ο Άρης Σερβετάλης που για ακόμη μία φορά με έκανε να αμφισβητώ τη γήινη υπόστασή του. Δεν θα δαπανήσω τον χρόνο σας γράφοντας πόσο εξαιρετικός υπήρξε ακόμη και πάλι στην ερμηνεία του, ούτε για το πώς μπορεί με μια εσωτερική, αστείρευτη δύναμη να μεταμορφώνει την ίδια του την ύπαρξη σε κάτι άλλο, πιο μεγάλο κι από εκείνον.
Αυτά θα τα διαπιστώσετε (ή τα έχετε ήδη διαπιστώσει) παρακολουθώντας τον ακόμα ξανά και ξανά και ξανά να παραδίδει και να παραδίδεται στον ρόλο, μετατρέποντας το θέατρο σε ιερή κοινωνία. Με ένα κείμενο το οποίο μοιάζει να τον εκφράζει στο απόλυτο, αντιστρέφει τον εκκωφαντικό μονόλογο σε πνευματικό ψίθυρο και μαζί λειτουργία του ανθρώπινου σφάλματος όσο αντιπαλεύει το μεγαλείο.
“Το όνειρο ενός γελοίου” είναι ένα σουρεαλστικό έργο τέχνης και μια απόκοσμη κραυγή μοναξιάς και συντέλειας, το οποίο με άφησε με το στόμα ανοιχτό αλλά και με ένα “όμως” να τριβελίζει στο μυαλό μου μετά. Είναι αυτή η αίσθηση που γεννιέται μέσα μου -μετά από κάτι όντως τόσο μεγαλειώδες- εάν και εφόσον η παράσταση -όσο σπουδαία κι αν είναι- έδωσε την ευκαιρία στο κείμενο να ανασάνει. Ως προς αυτό, έφυγα από το θέατρο Κιβωτός με μια μικρή αμφιβολία.
Βλέπετε, είναι τόση η οπτική και ακουστική πληροφορία, τόσο παραμορφωμένα τα πάντα μέσα από το κάτοπτρο του ονειρικού παραλόγου, ώστε συνέλαβα τον εαυτό μου απλά να μαγεύεται από την εικόνα, τον ήχο και το υπνωτιστικό άκουσμα της φωνής του Άρη Σερβετάλη και να μην δίνω σημασία στις λέξεις. Αναμφισβήτητα, ακόμα και υπό αυτή τη συνθήκη, το εξαίρετο αυτό κείμενο δουλεύει υπόγεια μέσα σου, αλλά δεν παύω να αναρωτιέμαι εάν επιτρέπει σε κάποιον όχι απαραίτητα μυημένο θεατή να το κατανοήσει εις βάθος, ως οφείλει να συμβεί.
• Θέατρο Κιβωτός – Πειραιώς 115, Γκάζι
Παραστάσεις: Δευτέρα-Τρίτη στις 21:00

Μάνος Θηραίος

Δεν ξέρω αν φταίει το ότι γύρω από τα Κάτω Πατήσια όπου γεννήθηκα και ζω υπήρχαν πολλοί κινηματογράφοι, το ότι είμαι μοναχοπαίδι ή ότι οι γονείς μου είχαν πάρει είδηση πως τους άφηνα στην ησυχία τους όταν έβλεπα ταινία. Κάπου εκεί πάντως έγινε η ζημιά, στα σίγουρα. Κι όσο, μεγαλώνοντας, ανακάλυπτα πως το σινεμά ήταν κάτι περισσότερο από περιπέτειες, κωμωδίες, από την Αλίκη ή την Έλενα Ναθαναήλ εκείνο το καλοκαίρι, τόσο μεγάλωνε και το ταξίδι. Πάντα γούσταρα να βλέπω ταινίες κι ύστερα να τις αφηγούμαι στους δικούς μου ανθρώπους. Κι ας μην τους γνώριζα όλους με το όνομά τους.

A
A
 Photos
A
 Followers
A
 Following