to top

Καθαρά Δευτέρα – Κάθε πότε πέφτει, τι σημαίνει, τι γιορτάζουμε, τι τρώμε;

Η Καθαρά Δευτέρα συμβολίζει την καθαρότητα ή την αγνότητα, αν προτιμάτε, καθώς είναι η πρώτη μέρα της Σαρακοστής δηλαδή της μεγάλης νηστείας του Πάσχα που διαρκεί 40 μέρες όσες και οι μέρες νηστείας του Χριστού στην έρημο.

 

 

Πότε πέφτει η Καθαρά Δευτέρα;
Η Καθαρά Δευτέρα είναι κινητή γιορτή, η οποία εξαρτάται από την ημερομηνία του Πάσχα. Συγκεκριμένα πέφτει κάθε χρόνο στο ξεκίνημα της 7ης εβδομάδας, δηλαδή 48 μέρες πριν το Ορθόδοξο Πάσχα και προφανώς πάντοτε ημέρα Δευτέρα.

 

Γιατί ονομάστηκε έτσι η Καθαρά Δευτέρα
Η Καθαρά Δευτέρα ονομάστηκε έτσι γιατί καλούμαστε να αφήσουμε πίσω μας όλες τις αμαρτωλές συνήθειες και κραιπάλες, συμπεριλαμβανομένων και των αρτύσιμων, δηλαδή των μη νηστίσιμων, φαγητών, καθαρίζοντας με τον τρόπο αυτό την ψυχή και το σώμα μας.Έτσι κι αλλιώς η νηστεία έχει ήδη ξεκινήσει “μερικώς” μια βδομάδα πριν, καθώς όλη την προηγούμενη εβδομάδα δεν τρώμε κρέας. Συγκεκριμένα η προ-προηγούμενη Κυριακή, “της Απόκρεω” (από εκεί πήραν το όνομά τους οι Απόκριες), είναι σύμφωνα με την Ορθόδοξη παράδοση η τελευταία μέρα που τρώμε κρέας.

→Eπίσης, η Κυριακή πριν την Καθαρά Δευτέρα ονομάζεται “της Τυροφάγου” επειδή είναι η τελευταία μέρα που τρώμε γαλακτοκομικά. Εκτός, όμως, από χριστιανική σημασία της, η Καθαρά Δευτέρα είναι για πολλούς το τέλος της Αποκριάς, καθώς εκείνη την μέρα πέφτει η αυλαία για τις αποκριάτικες εορταστικές εκδηλώσεις που ξεκίνησαν την Τσικνοπέμπτη.

 

Κούλουμα
Ο εορτασμός της Καθαράς Δευτέρας στην ύπαιθρο είναι γνωστός και ως “Κούλουμα”. Η λέξη Κούλουμα χρησιμοποιείται σχεδόν σε όλη την Ελλάδα, η προέλευση της όμως δεν είναι ξεκάθαρη. Τα κούλουμα από τόπο σε τόπο γιορτάζονται διαφορετικά, με διάφορες εκδηλώσεις. Παντού, όμως, επικρατεί κέφι, χορός και τραγούδι. Για την ετυμολογία της λέξης κούλουμα υπάρχουν πολλές εκδοχές. Κατά τον Νικόλαο Πολίτη, πατέρα της ελληνικής λαογραφίας, η λέξη προέρχεται από το λατινικό Cumulus (κούμουλους) που σημαίνει σωρός, αφθονία αλλά και το τέλος. Εκφράζει δηλαδή το τέλος, τον επίλογο της Απόκριας. Σύμφωνα με μία άλλη εκδοχή, προέρχεται από μία άλλη λατινική λέξη, τη λέξη «κόλουμνα», δηλαδή «κολώνα». Κι αυτό, επειδή το πρώτο γλέντι της Καθαράς Δευτέρας στην Αθήνα έγινε στους Στύλους του Ολυμπίου Διός.

 

Τα έθιμα της Καθαράς Δευτέρας στην Ελλάδα
Από παλιά, η Καθαρά Δευτέρα πέρασε στη συνείδηση του λαού σαν μέρα καθαρμού. Οι βυζαντινοί την Καθαρά Δευτέρα την ονόμαζαν Απόθεση -Απόδοση και τελούσαν δρώμενα. Τραγουδούσαν σχετικά άσματα, από τα οποία έχουν σωθεί μικρά μέρη μέχρι στις μέρες μας. «Ίδε το έαρ το καλόν πάλιν επανατέλλει, φέρον υγείαν και χαρά και την ευημερίαν». Το πέταγμα του χαρταετού είναι ένα έθιμο μεταγενέστερο. Σε όλη η Ελλάδα οι κάτοικοι υποδέχονται τη Σαρακοστή με τα δικά της ξεχωριστά έθιμα.Σε όλη σχεδόν την Ελλάδα –και σε διάφορες παραλλαγές– το χορευτικό δρώμενο, το λεγόμενο Γαϊτανάκι, έθιμο που έφεραν μαζί τους οι πρόσφυγες της Μικράς Ασίας, ξεσηκώνει μικρούς και μεγάλους.

→Ο βλάχικος γάμος της Θήβας, πανάρχαιο έθιμο που πραγματοποιείται παραδοσιακά με το ξύρισμα του γαμπρού και το στόλισμα της νύφης, η οποία στη πραγματικότητα είναι άνδρας.
→Το έθιμο του Αγά –με ρίζες στην Τουρκοκρατία– αναβιώνει στα Μεστά και στους Ολύμπους της Χίου. Ο Αγάς, αυστηρός δικαστής, δικάζει και καταδικάζει με χιούμορ και πειράγματα τους θεατές του εθίμου.
→Στην Αλεξανδρούπολη, ένας κάτοικος μεταμφιέζεται σε Μπέη και περιδιαβαίνει την πόλη μοιράζοντας ευχές για το καλό.
→Στο Λαϊκό Δικαστήριο Ανήθικων Πράξεων στην Κάρπαθο ανταλλάσσονται απρεπείς χειρονομίες μεταξύ των θεατών, και γι’ αυτό οδηγούνται στο «δικαστήριο» από τους Τζαφιέδες (χωροφύλακες), προς απονομή δικαιοσύνης από τους σεβάσμιους του νησιού.
→Το έθιμο του αλευρομουτζουρώματος συναντάμε στο Γαλαξίδι, με τους καρναβαλιστές να χορεύουν κυκλωτούς χορούς αλευρωμένοι και μουτζουρωμένοι!
→Του Κουτρούλη ο Γάμος στη Μεθώνη –η αναβίωση ενός πραγματικού γάμου που άφησε εποχή κατά τον 14ο αιώνα– συντελείται κάθε Καθαροδευτέρα με έντονη σατυρική διάθεση και πειράγματα για τη νύφη.
→Το έθιμο του Αχυρένιου Γληγοράκη στη Βόνιτσα, όπου ένας αχυρένιος ψαράς δεμένος σε γάιδαρο γυρνάει σε όλο το χωριό για να καταλήξει σε μια φλεγόμενη βάρκα ανοιχτά της θάλασσας.

 

Λαγάνα
Η λαγάνα, παρασκευάζεται χωρίς προζύμι, και έναν τέτοιο πρόχειρο άρτο χρησιμοποίησαν και οι Ισραηλίτες κατά τη νύχτα της Εξόδου τους από την Αίγυπτο υπό την αρχηγία του Μωυσή. Έκτοτε επιβαλλόταν από το Μωσαϊκό Νόμο για όλες τις ημέρες της εορτής του Πάσχα, μέχρι που ο Χριστός στο τελευταίο του Πάσχα ευλόγησε τον ένζυμο άρτο.

→Η ιστορία της λαγάνας διατρέχει όλη τη διατροφική παράδοση από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Ο Αριστοφάνης στις «Εκκλησιάζουσες» λέει «Λαγάνα πέττεται» δηλ .»Λαγάνες γίνονται». Ο δε Οράτιος στα κείμενά του αναφέρει τη λαγάνα ως «Το γλύκισμα των φτωχών». Το έθιμο της λαγάνας παρέμεινε αναλλοίωτο ανά τους αιώνες και συνηθίζεται να παρασκευάζεται με μεράκι από τον αρτοποιό της γειτονιάς, τραγανή λαχταριστή και σουσαμένια και καταναλώνεται κατά την Καθαρά Δευτέρα, την Πρωτονήστιμη Δευτέρα της Σαρακοστής.

 

8156-lagana-590_b

 

Χαρταετός
Ο πρώτος χαρταετός πέταξε στην Κίνα πριν από 2.400 χρόνια και ήταν φτιαγμένος από ξύλο. Οι λαοί της Ανατολής χρησιμοποιούσαν τους αετούς σε μαγικές τελετές, θρησκευτικές εκδηλώσεις και ενέργειες εξορκισμού του κακού. Πολλοί έγραφαν σε ένα μικρό χαρτί τα προβλήματα και τις αρρώστιες τους και τα άφηναν να πετάξουν μακριά.

Αλλοι έγραφαν τις ευχές τους και τις επιθυμίες τους και τις έστελναν στον ουρανό ώστε να μπορέσουν να εισακουστούν. Στο πέρασμα των χρόνων ο χαρταετός χρησιμοποιήθηκε και για στρατιωτικούς ή επιστημονικούς λόγους. Το 1880 ο Αυστραλός Hargrave σχεδίασε έναν τεράστιο αετό κατάλληλο για τις μετεωρολογικές παρατηρήσεις του.

→Ο συμβολισμός του πετάγματος του χαρταετού στην ελληνική χριστιανική παράδοση είναι αρκετά συναφής με τον κινεζικό. Συμβολίζει το πέταγμα της ανθρώπινης ψυχής προς τον ουρανό και το Θεό. Μάλιστα οι άνθρωποι παλιότερα πίστευαν ότι όσο πιο ψηλά πετάξει ο χαρταετός τόσο πιο πιθανό ήταν ο Θεός να εισακούσει τις προσευχές τους και να τις πραγματοποιήσει.

→Το γεγονός ότι το έθιμο γίνεται κάθε χρόνο την Καθαρά Δευτέρα κάθε άλλο παρά τυχαίο είναι. Η Καθαρά Δευτέρα είναι η πρώτη μέρα της Σαρακοστής όπου οι χριστιανοί ξεκινούν τη σωματική και πνευματική τους κάθαρση μέσω της μεγάλης νηστείας του Πάσχα.

 

Λεωνίδας Βασιλόπουλος

Λεωνίδας Βασιλόπουλος

Λατρεύω αυτή την πόλη, όταν πολλοί την μισούν. Η Αθήνα είναι όμορφη, ιδιαίτερη, απλά πρέπει να σηκώσεις το βλέμμα για να την δεις, πρέπει να την περπατήσεις, να την ψάξεις, τότε μόνο θα την ανακαλύψεις. πάμε παρέα….

urbanlife_gr
1341
 Photos
12960
 Followers
7481
 Following
New week, new challenges.

@provocateur_gr amazing shot!

#urbanphotography #urban_greece #urbanathens #urbanstyle #urbanlife #athens #athens_city #athensvibe #mycity #secretathens #cityofstars #ig_greece #igdaily #igers #ig_captures #sunsetphotography #monday #wu_greece #downtown #mycity_life #εσυεχειςστοπιατοσουολοκληρηαθηνα #αυτοτογκριζοτησχρωμαειναιμοναχαβιτρινα #μιαδιαδρομηακομη #αθηναμου🄼o⃞d⃞e⃞r⃞n⃞i⃞z⃞a⃞t⃞i⃞o⃞n⃞

AΘens

#urbanphotography #urban_greece #urban #urbanathens #urbanlife #urbanstyle #ig_greece #igdaily #igers_greece #igers #athens #athens_city #athensvibe #graffiti #graffitiart #artistic #artwork #instagood #explore #downtown #mycity #mycitylife #εσυεχειςστοπιατοσουολοκληρηαθηνα #αυτοτογκριζοτησχρωμαειναιμοναχαβιτρινα #μιαδιαδρομηακομη #αθηναμου 
@hambas_ amazing piece of art!Stay h⃞o⃞m⃞e⃞

#art #artistic #graffiti #graffitiartist #graffitiart #urbanphotography #urban_greece #urban #urbanstyle #urbanart #ig_greece #igdaily #igtravel #igers #explore #covid_19 #stayhome 
@eugenebarricade amazing work!!‼️A͞i͞m͞ h͞i͞g͞h͞

#urbanathens #urbanphotography #urban_greece #urban #igtravel #ig_greece #igdaily #igers_greece #capture #colors #athens #athens_city #athensgreece #athensview #walkingaroundthecity #mycity_rural_life #mycity #mycitylife #wu_greece #greece #εσυεχειςστοπιατοσουολοκληρηαθηνα #αυτοτογκριζοτησχρωμαειναιμοναχαβιτρινα #μιαδιαδρομηακομη #αθηναμου 
@ypsilon_67 amazing shot!‼️‼️‼️‼️‼️‼️ Giveaway 🚨 
Εάν θέλεις να είσαι η τυχερή που θα κερδίσει μια από τις υπέροχες δημιουργίες της 
@arivalihandmade τότε ακολούθησε τα παρακάτω βήματα! 
1. Ακολούθησε την σελίδα του @urbanlife_gr 
2. Ακολούθησε την σελίδα του
@arivalihandmade 
3. Κάνε tag στα σχόλια της φωτογραφίας 2 φίλους/φίλες σου! ⛔️Unfollow μετά το πέρας του διαγωνισμού ισοδυναμεί με ακύρωση 
συμμετοχής σε επόμενα giveaway⛔️ Η κλήρωση θα γίνει στις 08/04/2020 και ο νικητής θα ανακοινωθεί με Story!

Καλή επιτυχία!🎈🎈🎈H͞e͞l͞l͞o͞ d͞a͞r͞k͞n͞e͞s͞s͞ m͞y͞ o͞l͞d͞ f͞r͞i͞e͞n͞d͞

#urbanphotography #urban #urbanathens #athens_city #athensgreece #athens #athensview #urbanstyle #urbanlife #urban_shots #igdaily #igers_greece #igtravel #ig_greece #ig_captures #explore #exploretheworld #lifestyle #nightout #nightphotography #nightlife #wu_greece #downtown #mycity #mycity_rural_life #mycitylife #εσυεχειςστοπιατοσουολοκληρηαθηνα #αυτοτογκριζοτησχρωμαειναιμοναχαβιτρινα #μιαδιαδρομηακομη #αθηναμου 
@nick_angel2 amazing shot!𝑆𝑡𝑎𝑦 ℎ𝑜𝑚𝑒, 𝑠𝑡𝑎𝑦 𝑠𝑎𝑓𝑒.

#athens_city #athens #athensvoice #athensgreece #urbanphotography #urban_greece #urban #urbanathens #urbanlife #urbanstyle #ig_greece #igtravel #igers_greece #igers #igdaily #downtown #mycity #mycity_rural_life #mycityloves #mycity_life #wu_greece #wonderful_icons_greece #exploretheworld #εσυεχειςστοπιατοσουολοκληρηαθηνα #αυτοτογκριζοτησχρωμαειναιμοναχαβιτρινα #μιαδιαδρομηακομη #αθηναμου 
@lina.stam amazing shot!𝐽𝑢𝑠𝑡 𝑡𝑎𝑘𝑒 𝑎 𝑏𝑟𝑒𝑎𝑡ℎ

#urbanphotography #urban #urbanstyle #urbanlife #urbanart #ig_captures #igtravel #igdaily #ig_europe #travel #travelphotography #explore #mycity #mycitylife #mycity_rural_life #graffiti #grafiti #graffitiartist #graffitiart #art #artist #colors #colorphotography #downtown #εσυεχειςστοπιατοσουολοκληρηαθηνα #αυτοτογκριζοτησχρωμαειναιμοναχαβιτρινα #μιαδιαδρομηακομη #αθηναμου 
@rnst_art amazing piece of art!🆃🅷🅴 🅷🅰🅽🅳 𝑀𝑦 𝑐𝑖𝑡𝑦

#urbanphotography #urban_greece #urbanathens #urbanstyle #urbanart #athens #athens_city #athensgreece #athensbynight #mycity #mycity_rural_life #mycity_life #ig_greece #igtravel #igers #igers_greece #explore #downtown #night #nightphotography #nightexploring #art #artphotography @yamel43 amazing piece of art!
#εσυεχειςστοπιατοσουολοκληρηαθηνα #αυτοτογκριζοειναιμοναχαβιτρινα #μιαδιαδρομηακομη #αθηναμου🄼y⃞ 🄰t⃞h⃞e⃞n⃞s⃞

#urban_greece #urbanphotography #urbanathens #urbanstyle #athens #athens_city #athensgreece #athens_city #mycity #mycitylife #mycityloves #wu_greece #greece #greecestagram #downtown #ig_greece #igdaily #igers_greece #igtravel #igers #explore #exploretheworld #vintage #εσυεχειςστοπιατοσουολοκληρηαθηνα #αυτοτογκριζοτησχρωμαειναιμοναχαβιτρινα #μιαδιαδρομηακομη #αθηναμου 
@cobalus amazing shot!a⃞t⃞h⃞e⃞n⃞s⃞

#urbanphotography #urban #urbanathens #urbanstyle #urbanlife #ig_greece #igdaily #igtravel #igers_greece #igers #downtown #athens_city #athensvoice #athens_city #mycity #mycity_life #wu_greece #greece #greece_prespective #ig_captures #travelphotography #abovethehood #εσυεχειςστοπιατοσουολοκληρηαθηνα #αυτοτογκριζοτησχρωμαειναιμοναχαβιτρινα #μιαδιαδρομηακομη #αθηναμου 
@left.tsav amazing shot!𝕽𝖊𝖋𝖑𝖊𝖈𝖙𝖎𝖔𝖓𝖘

#mycity #mycity_rural_life #greeklifestyle #athens #athensgreece #athens_city #igdaily #ig_greece #igers #igers_greece #urban_greece #urbanphotography #urbanathens #urbanlife #downtown #ig_europe #wu_greece #sunnyday #monday #mondaymood #εσυεχειςστοπιατοσουολοκληρηαθηνα #αυτοτογκριζοτησχρωμαειναιμοναχαβιτρινα #μιαδιαδρομηακομη #αθηναμου 
@wanderlista amazing shot!