Η λέξη Φιλότιμο, υπάρχει από την εποχή των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων και παραμένει αμετάφραστη. Αυτό δεν σημαίνει ότι η λέξη δεν μπορεί να εξηγηθεί, αλλά ότι το αίσθημα της αυτό, η ουσία της δεν μπορεί να περιγραφεί.
Η πιο σωστή εξήγηση θα μπορούσε να ήταν: το χαρακτηριστικό εκείνου που είναι συχνά υπέρ το δέον συνεπής προς τις υποχρεώσεις του, που πρόθυμα εκτελεί τα καθήκοντά του, με ευσυνειδησία, εκείνου που δεν θέλει να δίνει δικαιώματα να θιγεί η τιμή και η υπόληψή του, αξιοπρέπεια, τιμή, περηφάνια, καλώς εννοούμενος εγωισμός.
Ετυμολογικά το φιλότιμο προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό φιλότιμον που έχει σαν ρίζα τη σύνθεση των λέξεων φιλέω + τιμή, φιλότιμο < αρχαία ελληνική φιλότιμον, ουδέτερο του φιλότιμος < φιλέω + τιμή
Το φιλότιμο είναι ένα ελληνικό ουσιαστικό, το οποίο είναι σχεδόν αδύνατο να μεταφραστεί επαρκώς σε άλλη γλώσσα, δεδομένου ότι περιγράφει μια σύνθετη σειρά των αρετών.
Είναι η αίσθηση του να θέλεις να προσφέρεις αρκετά για την οικογένειά σου και την κοινωνία. Εκφράζεται με πράξεις γενναιοδωρίας και αυτοθυσίας, χωρίς να αναμένεται τίποτα για αντάλλαγμα. Με άλλα λόγια φιλότιμο είναι η ικανοποίηση του να δίνεις, χωρίς να παίρνεις.
Θεωρείται ότι είναι η υψηλότερη από όλες τις ελληνικές αρετές που καθορίζει και ρυθμίζει το πώς κάποιος θα πρέπει να συμπεριφέρονται με την οικογένειά τους και τις κοινωνικές ομάδες. Φιλότιμο σε έναν Έλληνα είναι ουσιαστικά ένας τρόπος ζωής.
